Đức Phật từng dạy: “Hiếu hạnh đứng đầu trăm hạnh tốt”. Tháng 7 âm lịch về, một mùa Vu lan - mùa hiếu hạnh đã đến. Đây là mùa của yêu thương, hội ngộ, là dịp để hàng triệu người con bày tỏ lòng hiếu kính với đấng sinh thành.

Ý nghĩa mùa Vu lan

Lễ Vu lan xuất phát từ sự tích Bồ tát Mục Kiền Liên (một trong những đại đệ tử của Phật Thích Ca Mâu Ni) đã cứu mẹ mình ra khỏi kiếp ngạ quỷ (quỷ đói) nhờ tấm lòng hiếu thảo của mình. Ngài đã dùng tấm lòng thành của mình và thực hiện việc cúng dường Tam bảo, thánh Tăng khắp mười phương vào đúng ngày Rằm tháng bảy, nhờ công đức đó, mẹ của ngài đã được giải thoát. Đức Phật chỉ dạy, chúng sinh ai muốn báo hiếu cho cha mẹ thì cũng có thể dùng cách này vào ngày Rằm tháng bảy. Kể từ đó, lễ Vu lan (hay còn gọi là Pháp Vu Lan Bồn) ra đời để những người con có dịp đền đáp công ơn của các đấng sinh thành hiện còn hoặc đã qua đời, cũng là để cứu vớt chúng sanh muôn loài.

Chư Tăng và phật tử hân hoan kính mừng ngày lễ Vu Lan báo hiếu.

Chư Tăng và phật tử hân hoan kính mừng ngày lễ Vu Lan báo hiếu.

Những năm gần đây, lễ Vu lan ngày càng được tổ chức quy mô, trọng thể. Các ngôi chùa trên địa bàn tỉnh còn tổ chức chương trình văn hóa, nghệ thuật Phật giáo, thả đèn hoa đăng làm tôn vinh thêm giá trị của ngày lễ Vu lan. Thực sự, ngày lễ Vu lan không chỉ trở thành “ngày hội hiếu” của riêng tín đồ Phật tử mà còn là dành cho quần chúng nhân dân. Lễ Vu lan đã góp phần nâng cao tinh thần hiếu đạo, tri ân và báo ân trong lòng người dân Việt Nam.

Ngày lễ Vu Lan là dịp để phật tử, nhân dân thể hiện tình yêu thương của mình với đấng sinh thành.

Ngày lễ Vu Lan là dịp để phật tử, nhân dân thể hiện tình yêu thương của mình với đấng sinh thành.

Chúng tôi rất xúc động khi được dự lễ Vu lan tại chùa Phú Lâm, phường Mỹ Lâm (TP Tuyên Quang). Mặc dù trời mưa lớn nhưng hàng trăm tăng ni, phật tử, người dân vô cùng xúc động, trang nghiêm thành kính nhớ về tiền nhân của mình, cùng tụng kinh, niệm Phật cầu quốc thái dân an, siêu độ vong linh, gia đình an phúc. Phật tử và đại chúng được Hòa thượng Thích Gia Quang, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Tuyên Quang giảng pháp về ý nghĩa ngày Vu lan, đạo hiếu trong Phật giáo và trong văn  hóa người Việt Nam; ý nghĩa nghi thức “Bông hồng cài áo” trong lễ Vu lan.

Nghi thức Bông hồng cài áo xuất phát từ áng văn viết về Mẹ của Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Trong một chuyến công tác tại Nhật Bản, Thiền sư rất lạ khi thấy người Nhật thành kính gài tặng ông một bông hoa trắng lên ngực áo. Sau khi tìm hiểu và biết được ý nghĩa cao đẹp của việc này, ông đã chọn bông hoa hồng làm biểu tượng cho lễ Vu lan báo hiếu của nhà Phật và viết ấn phẩm "Bông hồng cài áo" vào năm 1962. Bông hoa hồng được chọn là biểu tượng của tình yêu, sự cao quý. Việc nhớ về bậc sinh thành và cài lên ngực bông hoa cao quý là tình cảm đẹp nhất, là chữ "hiếu" mà con cái gửi đến bậc sinh thành.

Ba sắc hồng được cài lên ngực áo trong ngày Đại lễ Vu Lan.

Ba sắc hồng được cài lên ngực áo trong ngày Đại lễ Vu Lan.

Hoa hồng trắng như một nỗi buồn bất hạnh, sự thiếu vắng tình thương và niềm nhớ nhung da diết khi đã mất cả cha mẹ. Ai mang hoa trắng sẽ thấy như một sự nhắc nhở, rằng mình đã lỡ mất những gì quý giá nhất. Bông hồng màu đỏ cho những ai may mắn còn cha mẹ trên đời, bông hồng màu hồng cho những người còn mẹ mất cha.

Bông hồng màu đỏ cho những ai còn cha mẹ trên đời.

Bông hồng màu đỏ cho những ai còn cha mẹ trên đời.

Nghẹn ngào, đôi mắt hoen đi vì nước mắt, cài lên ngực áo bông hoa hồng trắng, bà Trần Thị Sin, 60 tuổi, tổ dân phố 7, phường Mỹ Lâm (Tp Tuyên Quang) chia sẻ: "Tôi mồ côi mẹ năm 15 tuổi, năm 25 tuổi tôi mồ côi bố. Mặc dù không phải là tín đồ của Phật giáo nhưng nhờ ngày lễ Vu Lan, nhắc nhở tôi bổn phận làm con phải luôn nhớ đến công ơn sinh dưỡng của cha mẹ mà làm những việc hiếu nghĩa".

Sống chậm lại, yêu thương nhiều hơn

Nếu mùa xuân là sự khởi đầu và niềm tin, hy vọng thì Vu lan là mùa ân nghĩa, hiếu hạnh. Ngày lễ của lòng báo ân, tri ân càng được những người trẻ biết đến và quan tâm và hành động nhiều hơn.

Các bạn trẻ cúng dường Tam bảo vật thực cầu cho cha mẹ mạnh khỏe và bình an.

Các bạn trẻ cúng dường Tam bảo vật thực cầu cho cha mẹ mạnh khỏe và bình an.

Chị Lã Thị Hồng Giang, tổ 6, phường Phan Thiết (TP Tuyên Quang) là người Ninh Bình. Chị đã sống và làm việc ở Tuyên Quang gần 20 năm. Như mọi năm, những ngày tháng 7 âm lịch, chị sẽ sắp xếp thời gian về quê, thăm và dành tặng quà cho bố mẹ sau những tháng xa nhà; nấu bữa cơm cùng quây quần bên cha mẹ. “Tôi thực sự là người hạnh phúc vì còn cả cha và mẹ. Tôi cho rằng, từ xa xưa, chữ hiếu luôn được xem là một giá trị đạo đức quan trọng nhất của người Việt Nam. Lễ Vu lan như sự nhắc nhở con người về báo hiếu với cha mẹ, tổ tiên. Song cái quan trọng nhất là hành động thường xuyên với tấm lòng thành trong cách thể hiện sự hiếu thuận. Với tôi, mỗi ngày nhắc nhở mình làm việc thiện và quan tâm cha mẹ… thì ngày nào cũng là Vu lan”.

Niềm hạnh phúc khi được cài lên ngực áo bông hoa hồng màu đỏ.

Niềm hạnh phúc khi được cài lên ngực áo bông hoa hồng màu đỏ.

Không may mắn còn cả cha và mẹ như chị Giang, chị Nguyễn Thị Thùy Linh, 29 tuổi, tổ 9, phường Đội Cấn (TP Tuyên Quang) giờ chỉ còn mẹ. Đã trải qua nỗi đau đớn vô cùng khi mất bố, giờ đây chị luôn trân trọng những giây phút ở bên cạnh, chăm sóc mẹ. Chị bày tỏ, trước đây, khi chưa hiểu về ý nghĩa của lễ Vu lan, chị luôn nghĩ “tháng 7 âm là tháng “cô hồn”. Giờ hiểu rằng tháng 7 âm là dịp để thể hiện lòng biết ơn với cha mẹ nên chị dành thời gian cho mẹ nhiều hơn. Cứ độ đầu tháng 7 lịch âm, chị phát tâm ăn chay, lên chùa làm lễ cầu siêu cho cha và tổ tiên được siêu thoát; cầu chư Phật hộ trì cho mẹ mạnh khỏe. Rồi chị cũng vào bếp, tự tay làm mâm cơm chay cúng ngày rằm, thành kính và thanh đạm… 

Những món chay thanh tịnh không thể thiếu trong bữa cơm cúng rằm tháng 7.

Những món chay thanh tịnh không thể thiếu trong bữa cơm cúng rằm tháng 7.

Góp phần giáo dục chữ hiếu cho trẻ, cô giáo Mai Hương, Chủ nhiệm Sun Art Club, phường Phan Thiết (TP Tuyên Quang) chia sẻ ý nghĩa về giao đề tài vẽ tranh cho học sinh về ngày Vu lan. Có em chọn những bức tranh tĩnh vật, phong cảnh; có em chọn đề tài về mẹ, gia đình… để vẽ tặng cha mẹ, tặng ông bà, thầy cô. Nhìn các em say sưa bên tranh vẽ, chúng tôi hiểu đó là món quà của sự thành kính. Em Nguyễn Anh Thư, học sinh lớp 6A, trường THCS Lê Quý Đôn (TP Tuyên Quang) hào hứng với bức tranh về mẹ hoàn thành sau gần 12 tiếng miệt mài. “Em hy vọng, mẹ em sẽ rất vui với món quà này. Bức tranh là sự gửi gắm điều em muốn nói với mẹ “Mẹ ơi! Con yêu mẹ! Con cảm ơn mẹ đã sinh ra con!” – Thư giãi bày.

Trẻ em ở Sunny Art Club vẽ tranh tặng người thân nhân ngày Lễ Vu Lan.

Trẻ em ở Sunny Art Club vẽ tranh tặng người thân nhân ngày Lễ Vu Lan.

Ngày nay, lễ Vu lan không chỉ nhận được sự hưởng ứng của riêng tín đồ Phật giáo với ý nghĩa về thực hành hiếu kính với đấng sinh thành mà còn được hiểu với nhiều ý nghĩa khác. Đó là tri ân, báo ân với thầy cô giáo, với các bậc tiền bối xây dựng đất nước, với những Anh hùng liệt sỹ hy sinh vì độc lập của Tổ quốc và với cả những người đã khuất. Không chỉ riêng tháng Vu lan mới thực hành tri ân hay nói lời cảm ơn mà hành động đó cần thực hiện hàng ngày, hàng giờ để trân trọng hiện tại, để cuộc sống này càng trở nên tốt đẹp, ý nghĩa hơn.

Thực hiện: Bích Hằng
Trình bày: Bích Ngọc
Trở về Báo Tuyên Quang