Thổi hồn
vào gỗ

Không sinh ra trong gia đình hay làng nghề làm mộc truyền thống, chưa từng tự tay làm một vật dụng nào từ gỗ, nhưng Nguyễn Đức Tuấn, sinh năm 1990, ở xóm 1, xã Tràng Đà lại hữu duyên với nghề mộc. Bằng các kiến thức đã học từ trường đại học, Tuấn đã dùng các thiết bị, máy móc điện tử hiện đại thổi “hồn” vào gỗ. Tuấn biến những gốc cây, miếng gỗ thô sơ, xù xì trở thành hàng trăm sản phẩm tiện ích, đẹp mắt, mở ra tương lai tươi sáng hơn cho xưởng sản xuất gỗ truyền thống của mình.

Từ cơ duyên...

“Tôi có một người bạn thuở thiếu thời tên là Phạm Văn Tuyến. Anh có một xưởng sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ tại nhà. Năm 2012, sau khi tôi tốt nghiệp ngành Cơ điện tử, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, Tuyến đã rủ tôi trở về quê hương để cùng nhau làm ăn. Lúc đó, dù có vô vàn sự lựa chọn về công việc tốt hơn tại các tỉnh, thành phố lớn nhưng tôi đã quyết định trở về, bởi bản thân nghĩ rằng, đây cũng là cơ hội để thử thách chính mình, để giúp bạn và cùng khởi nghiệp”, Tuấn tươi cười kể lại với chúng tôi.

Thời điểm trước năm 2015, xưởng mộc của Tuyến chỉ làm đồ gỗ thủ công, chuyên nhận đục, đẽo, gia công thuê cho các đội thợ mộc các sản phẩm như bàn ghế, bàn thờ, cửa... Một sản phẩm làm ra mất nhiều thời gian, số lượng không nhiều, không có sức cạnh tranh với thị trường. Nhìn ra những cơ sở sản xuất gỗ ở các thành phố lớn, họ đã ứng dụng được công nghệ 4.0 vào sản xuất đồ gỗ từ lâu, nhưng tại Tuyên Quang thì rất ít, thậm chí còn rất mới mẻ đối với các cơ sở tư nhân nhỏ lẻ.

Là một kỹ sư ngành cơ điện tử, tốt nghiệp loại khá, Tuấn trăn trở tại sao không làm gì đó để thay đổi, để “hồi sinh” cho xưởng mộc “sắp chết yểu” của bạn mình, làm giàu cho quê hương. Nghĩ rằng cần phải có một sự đổi mới mạnh mẽ thì mới không tụt hậu, Tuấn bàn bạc với người bạn đồng hành về ý tưởng và nhận được sự tán thành, đồng tâm của bạn. Được bố mẹ ủng hộ, cho 100 triệu đồng để làm vốn. Tuấn và bạn bắt tay đầu tư mua ngay máy móc, thiết bị tạo nên một “cuộc cách mạng” cho xưởng mộc. Năm 2015, chiếc máy cắt CNC (viết tắt của: Computer Numerical Control - máy tiện cơ khí điều khiển bằng máy tính) đầu tiên được trở về xưởng trong sự hồi hộp, hào hứng và phấn chấn tột cùng. Hai người bạn, hai ông chủ, mỗi người có một lợi thế riêng. Một người chuyên làm về gỗ thủ công, một người chuyên làm về máy móc đã kết hợp lại, tìm hiểu cách tạo ra các sản phẩm khắc thư pháp, khắc tạo hình, khắc 3D trên gỗ... Dần dần, xưởng gỗ tấp nập, rộn ràng và có sức sống trở lại, từng bước đáp ứng các yêu cầu, nhu cầu của nhiều đối tượng khách hàng trong và ngoài tỉnh, với những đơn hàng lớn hơn.

Nhiều lợi ích kép

Tuấn dẫn chúng tôi đi tham quan khu xưởng sản xuất gỗ của anh. Vừa bước vào bên trong, mùi hương thanh dịu đặc trưng của gỗ Gù Hương lan tỏa khắp không gian khiến cho chúng tôi cảm giác khoan khoái, vô cùng dễ chịu.

Các loại máy hoạt động liên tục, tự động thực hiện đục, đẽo tạo hình cho sản phẩm nhanh thoăn thoắt. Cách đó một đoạn là một số sản phẩm gỗ đã cơ bản được hoàn thiện, đang được thợ đánh ráp với nhiều hình dạng khác nhau như: Tượng Bác Hồ, tượng Trần Quốc Tuấn, tượng bác Giáp, lục bình, tượng ông Phật, Quan Thế Âm bồ tát, Phật Tổ Như Lai, con hổ, tranh gỗ… Hình nào cũng rất sắc nét, mềm mại và “thật” như điêu khắc gỗ thủ công vậy.

Tuấn hào hứng khoe: “Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc ứng dụng các máy tự động vào sản xuất là một xu hướng tất yếu. Nắm bắt được điều đó, đến nay, sau 7 năm phát triển xưởng mộc, tôi đã có khoảng hơn chục loại máy CNC các loại như: Máy đục phẳng CNC, máy tiện CNC, máy đục tượng CNC, máy xẻ gỗ CNC, lazer cắt gỗ... với kinh phí đầu tư khoảng gần chục tỷ đồng. Các loại máy này đã cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất nên giờ anh em chỉ cần tập trung để sản xuất và phát triển thị trường”.

Nếu trước đây, làm ra một sản phẩm đục thủ công mất rất nhiều thời gian, công sức, nhân lực. Người thợ mộc cần phải có sức khỏe, sự khéo léo, tỉ mỉ, chịu khó, có năng khiếu mỹ thuật... thì nay để làm ra một sản phẩm bằng máy đòi hỏi người thợ cần thêm các yếu tố nữa, đó là giỏi về lập trình, biết thiết kế đồ họa, có kiến thức thẩm mỹ, ý tưởng và sự sáng tạo. Để thiết kế được một sản phẩm 3D và viết lập trình cho máy, có khi anh Tuấn mất khoảng 2-5 ngày. Có hôm miệt mài suốt đêm nhưng có những sản phẩm lại mất chưa đầy nửa tiếng đồng hồ.

Anh Tuấn cho biết, quy trình để hoàn thiện một sản phẩm bằng máy ngoài các bước xẻ gỗ, sấy khô, pha thành kích thước mong muốn để đưa lên máy đục tự động thì khâu quan trọng nhất đó là phần lập trình bản vẽ thiết kế cho máy chạy. Chỉ cần lập trình sai một bước thì toàn bộ sản phẩm sẽ hỏng. Phần quan trọng không kém là trước khi ấn nút khởi động máy, người thợ phải dùng tay thực hiện gá phôi, thay dao đục phù hợp với từng sản phẩm, từng chi tiết, kích cỡ. Bước này phải làm thật cẩn thận, bởi chỉ cần lệch một mũi khoan sản phẩm đó sẽ hỏng luôn. Để sản phẩm không bị lỗi, trước khi cho sản xuất hàng loạt thì vận hành cho máy chạy kiểm tra trước xem sản phẩm làm ra có đúng như bản vẽ thiết kế đã cài đặt chưa rồi mới ấn lệnh với số lượng sản phẩm cần sản xuất. Sau khi ra sản phẩm, người thợ chỉ cần vệ sinh, đánh ráp, nhám và phun sơn bóng để hoàn thiện.

Như vậy, làm bằng máy, con người ít phải tác động trực tiếp trong sản xuất, chỉ tham gia bổ trợ cho việc giám sát việc hoạt động của máy, kết hợp với phần mềm giám sát điều khiển để vận hành toàn bộ dây chuyền sản xuất. Thực hiện tự động hóa trong sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ bảo đảm an toàn hơn cho người lao động, không mất nhiều công sức, tiến độ nhanh, đảm bảo được các đơn hàng với số lượng lớn, chất lượng sản phẩm đồng đều, ít lỗi. Sản phẩm mộc từ công nghệ CNC cho dù họa tiết phức tạp và khó đến đâu cũng có thể điêu khắc được và các chi tiết thể hiện rất đều, tỉ mỉ và tinh xảo, độ chính xác cao. Hiện, xưởng chỉ cần 4-5 lao động chính, biết vận hành máy là có thể làm được. Từ khi sản xuất gỗ bằng máy, xưởng mộc của Tuấn có hàng trăm đơn hàng, doanh thu hơn 1 tỷ đồng/năm. Người lao động được trả với mức lương 6-10 triệu đồng/người/tháng.

Không ngừng đổi mới

Không dừng lại ở đó, Tuấn còn chịu khó tìm hiểu, nghiên cứu trên mạng xã hội, báo chí về các hướng phát triển của nghề gỗ. Năm 2021, Tuấn tiếp tục dịch chuyển sang sản xuất các sản phẩm lưu niệm, trang trí bằng gỗ. Các sản phẩm chủ đạo là đồ gỗ trang trí lưu niệm như: Móc treo chìa khóa dán tường, treo đồ dùng, ống cắm bút, giá đỡ điện thoại, ipad, giá treo tai nghe, chữ gỗ trang trí, phù điêu... và một số đồ gia dụng có nhu cầu trên thị trường với hình thù, họa tiết, hoa văn hiện đại, ngộ nghĩnh, phù hợp để trang trí trong gia đình, nơi làm việc hoặc các nhà hàng, khách sạn, quán cafe…

Hiện các mặt hàng chủ yếu được xưởng bán trực tiếp trên mạng xã hội, trên fanpage có tên "Xưởng Khoai Gỗ" và bán trên chợ thương mại điện tử Shopee với tên "Tiệm Khoai Gỗ Decor".

Tuấn chia sẻ, khó khăn nhất hiện nay của anh đó là còn lúng túng trong công tác truyền thông, giới thiệu, quảng bá sản phẩm nên đầu ra cho sản phẩm này còn yếu. Trong thời gian qua, mặc dù bị dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng rất nhiều, song bước đầu, anh đã nhận được hơn 200 đơn hàng, thu về trên 50 triệu đồng từ các sản phẩm gỗ trang trí lưu niệm. Những sản phẩm mới làm ra, được thị trường Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng... đón nhận, được khách hàng phản hồi tích cực. Đây chính là động lực lớn để anh không ngừng cố gắng để vượt lên.

Với mục tiêu đưa sản phẩm vươn xa hơn trên thị trường trong và ngoài tỉnh, Tuấn đang tiếp tục đẩy mạnh việc bán hàng online để tìm kiếm thị trường, khách hàng tiềm năng, tìm đối tác để cùng phát triển. Anh tích cực tham gia các chương trình giới thiệu, quảng bá các sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của tỉnh, thành phố. Mới đây, trong chương trình giới thiệu, quảng bá các sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng tại Tuyến phố đi bộ của thành phố, sản phẩm của anh đã xuất hiện trên kệ, được giới thiệu với du khách trong và ngoài tỉnh.

Tuấn ước ao, sẽ có một cửa hàng giới thiệu, quảng bá sản phẩm tại thành phố Tuyên Quang trong thời gian tới. Anh cũng mong muốn được chính quyền, các ngành chức năng quan tâm, đồng hành và hỗ trợ về vốn để anh tiếp tục đầu tư sản xuất, hỗ trợ liên kết với các doanh nghiệp, đơn vị kinh doanh dịch vụ lữ hành trong và ngoài tỉnh để tiêu thụ sản phẩm, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

Thực hiện: Thu Hương

(Có sử dụng một số ảnh do nhân vật cung cấp)

Trở về Báo Tuyên Quang